Hard of zacht pastoraat?

VOL ENTHOUSIASME ging Eldo naar een Discipelschap Training School. Hij vertelde me na terugkeer: 'Ik ben verschrikkelijk door de mand gevallen. Ik had niet door hoe ik met mentale kracht mijn hele omgeving naar mijn hand probeerde te zetten. Met een vroom sausje bedekte ik nare trekken van mezelf.' Mijn eerste stille reactie was: niet gek voor een kerel van 23. Ik ken wel ouderen die nooit zo'n kans hadden... De werkelijkheid waar Eldo mee geconfronteerd werd, kwam wel erg hard aan. Zijn verwarring werd even niet begrepen. Men dacht dat hij niet wilde buigen voor het Woord. Eldo dacht dat hij kapot ging van teleurstelling en onbegrip. Wat kunnen we er van leren?

Juiste volgorde: genade, vrede en dan waarheid

Het is nooit Gods bedoeling dat waarheid ons kapot maakt. Bijbelse waarheid maakt vrij. Paulus, die ook een groot zielzorger was, begon altijd eerst met genade, dan met vrede en tenslotte waarheid. Eldo was wettisch opgevoed. Genade was geen persoonlijke ervaring. Nu vond hij zich zelf veel slechter dan wie dan ook. De spijt over zijn vrome spelletjes was ook niet mis. Hij zakte weg in zelfverwijt en depressiviteit.

Toen Eldo de genade van God begon te proeven, leerde hij op een nieuwe manier naar zichzelf en anderen kijken. Ik noem dat de 'genade bril' (Hebr.12:15). Hij wist dat God hem vergaf, maar de waarheid was nog steeds erg pijnlijk. Eldo moest nog iets leren over de bijna tastbare vrede van God (1 Thess.5:23). Ik zocht naar een praktisch voorbeeld. Toen herinnerde ik me ineens het strand van Thailand.

De Thai kunnen, zonder het gemak van een kleedhokje, toch heel handig zich in en uit het badpak werken. Door een sarong aan te trekken sta je bedekt en kun je eronder met je kleren aan de gang, tot alles goed zit. Zo is het ook met de vrede van God (Filip.4:7,8). Als die er is kun je de pijnlijke waarheid over jezelf beter inzien en toch niet 'naakt' staan.

Goddelijke stilte

In één van de gesprekken kwam er een Goddelijke stilte, waarin Eldo zelf de Heer ontmoette. Toen de vrede van God hem heel intens vervulde, ben ik de kamer uitgegaan. Er zijn zo van die momenten waar niemand bij moet zijn. Als pastoraal werker kun je dit niet organiseren, maar je moet er wel alert op zijn. Er zijn ook dingen die bijna niemand kan zeggen dan God alleen. Die bescheidenheid maakt ook je pastoraat aantrekkelijk en veilig. We zijn tenslotte maar mede-arbeiders met God en onder-herders.

Als jong christen vond ik de onderlinge strijd van gelovigen een verschrikking. De harde, recht-voor-zijn-raap Nederlandse omgangsvormen leken juist onder toegewijde christenen nog sterker naar voren te komen. Nu terugkijkend, ben ik verbaasd over Gods zorg voor me. Hij riep me om zendeling te worden in Thailand. De Thai kan ook niet tegen directe confrontatie. De meeste zendelingen hebben jaren nodig om hun westerse stijl af te leren en op Thai-manier toch duidelijk dingen te zeggen. Ik kwam gelijk 'thuis' bij aankomst in Bangkok. Jaren later, toen er een stuk genezing kwam, kon ik ook weer beter tegen de 'Nederlandse stijl'. Met een nieuwe aandacht voor de vrede van God als 'sarong om me heen', is het een stuk makkelijker om de harde waarheid, ook over me zelf, onder ogen te zien.

Niet zonder genade en vrede

Het evangelie is altijd confronterend met wat fout is in ons. We kunnen er ook best tegen als we eerst zorgen dat genade en vrede goed begrepen zijn. Anders zal de ander zeker wegkruipen achter één of ander vijgenblad. Groot gelijk ook! Niemand heeft het recht ons leven binnen te wandelen zonder die genade en vrede. Deze zelfverdedigingstactiek tegen pastoraal geweld is noodzakelijk om emotionele mishandeling te voorkomen. Een innerlijk verzet tegen de manier zoals men met u praat of 'over u heen bidt' is niet altijd een ongehoorzaamheid aan God. Het kan ook een herkennen zijn van het gebrek van Bijbelse wachtwoorden van 'genade en vrede'.

Een geestelijke alarm-reactie kan dan wel eens inspiratie van God zijn. Het is dan beter om vriendelijk maar beslist het gesprek te stoppen. In de stilte, alleen voor God, kun je dan opnieuw overdenken wat men zei. Het is mogelijk dat de ander gelijk heeft. Laat Gods Geest dan een kans krijgen om dit met genade en vrede duidelijk te maken, waar soms onhandige, maar goed bedoelde pogingen faalden.

Stevig pastoraat?

Waarheid zonder genade en vrede brengt geen leven, maar maakt kapot. De Bijbelse houding van pastorale werkers wordt dan ook door Paulus opnieuw benadrukt in Filip.2: 'Laat die gezindheid bij u zijn, die ook in Christus Jezus was.' Is onze botte Hollandse eerlijkheid een nationale karaktertrek, die ons pastoraal gevaarlijk kan maken?

Soms is de vraag of 'pastorale tederheid' wel goed is voor mannen. Moet het altijd zo voorzichtig? Kunnen we niet als kerels stevig met elkaar omgaan? Nou en of! Juist als er een Bijbelse volgorde is van genade, vrede en waarheid, kan er een stevig argument zijn!

Téo van der Weele