Abortus

DE VORIGE keer schreef ik over Bram en Anneloes. Ik kon toen niet verder ingaan op de keuze voor abortus, die later steeds weer een struikelblok werd. Ook al ben je christen en veet je dat er vergeving is, er blijft vaak een stuk pijn hangen. De gevoelens van spijt, van rouw om het onvoltooide leven vragen om aandacht. Dit keer aandacht voor twee benaderingen:

Het 'goed nieuws / slecht nieuws' model

In het evangelie gaat het goede nieuws aan het slechte nieuws vooraf! Paulus en Petrus noemen steeds vijf punten die pastoraal van het grootste belang zijn. Namelijk: genade, vrede, wie is God , wie zijn wij in God (onze staat) en tenslotte, wie zijn we nu (onze toestand). Als je het goede nieuws gehoord hebt, ben je beter in staat om het 'slechte nieuws' over zonde, oordeel en de noodzaak van bekering te horen. Ook voorstanders van abortus geven toe dat het een verdrietige zaak is. Maar niet alle verdriet en schuldgevoelkomtvanGod. Satan kan ook met gevoelens spelen (2 Cor.2:10; 7:10). Doordat de genade en vrede van God er is, kan er een innerlijke rust en overgave komen, waardoor de pijnlijke werkelijkheid nog scherper gezien kan worden (Ps. 131).

De dood was vroeger meer gewoon dan tegenwoordig. Er waren ook gewoonten die hielpen om er mee om te gaan. Er waren bij ons in het dorp duidelijke rouw gebruiken. De luiken of gordijnen gingen dicht. Je liep met een zwart strikje op een arm, er werd 'rouw in de kerk gebracht'. Na een bepaalde tijd ging je 'uit de rouw', en kon het gewone leven weer verder gaan. Er kwam een einde aan de rouwperiode. Ik sta echt niet te dringen om die oude gebruiken terug te halen. Wel merk ik dat er veel onverwerkt verdriet is. We komen niet tot het sluiten van een deur naar het verleden. De wonden blijven aandacht vragen. Gewoonten veranderen, nieuwe gewoonten komen er voor in de plaats (1 Cor.11:16). Hebben we in de verandering van de cultuurvormen, iets wezenlijks verloren?

Een 'genezings-liturgie' na abortus

In IJsland is er een charismatische stroming binnen de Staatskerk. Een van de predikanten had me uitgenodigd voor een dienst in zijn kerk. Toen ontmoette ik Helga. Ze zat met het onverwerkte verdriet van een abortus. Een van haar vragen was over de staat van dit kindje. 'Waar is het nu? Bij deHeer?' Ze merkte niet dat intussen haar blik naar achteren was gericht en het mooie van een nieuw leven nu, brak ook niet door. Omdat ze zo vrijwillig de dood had toegelaten in haar lichaam, kozen we voor een genezingsdienst. De predikant (in vol ornaat), Helga en haar echtgenoot, plus ikzelf namen tijd voor praten, gebed, aanbidding. We vierden samen het heilig Avondmaal, waarin genade en vergeving extra benadrukt werden. We kregen ook wat inzicht in duisternis, die als een wolk om Helga heen hing. We draaiden samen het licht aan, de duisternis moest opzij in de naam van Jezus! Ook vroegen we om een nieuwe vervulling met Gods Geest. We merkten hoe de Heer zelf aanwezig was (Mat.18:19,2O). We werden stil. Helga kreeg gelegenheid om over het kindje na te denken, vanuit die tegenwoordigheid van God. Ze legde het symbolisch in haar handen en hief toen, onder tranen, de gedachtenis aan het kindje op aan God. Ze kwam in aanraking met hele diepe golven van pijn en we bleven haar zegenen, troosten. Ze beleed haar schuld en we zalfden haar met olie.

Helga's echtgenoot was niet de vader van het kindje. We zagen zijn zorg en verdriet om Helga, en zegenden hem in het echtgenoot zijn. Tenslotte baden ze samen, heel privé. We deden een paar stappen achteruit en lieten hen even alleen. De predikant opende de kerkdeur. In de wat donkere kerk kwam een straal van licht. Met betraande gezichten, en een glimlach, liepen ze zo samen naar buiten. Ze wisten nu niet alleen met hun verstand dat ze vergeven waren, maar het was ook een ervaring geworden, met brood en wijn, met tranen en het uiten van berouw, met het kiezen voor het leven in plaats van een gerichtheid op de dood.

Doe een deur dicht naar het verleden

De aandacht voor 'genezing van de emoties' heeft een goede correctie gegeven op het verdringen-met-bijbelteksten van onverwerkt verdriet. Er is tijd nodig voor het verwerken van verdriet. Het is nu weer nodig om ook te waarschuwen eindeloos met het verleden bezig te zijn. We mogen genezen met het oog op een hoopvolle toekomst (Hebr.12:12,13). Begin nu ook weer niet onrijp 'een deur dicht te doen'. Leiding van God in pastoraat blijft de sleutel. Zo kunnen we nieuwe dingen leren, die passen in onze tijd.

Ik ken een Engelse psychiater die ook pastoraal betrokken is bij abortusverwerking. Ze vertelde me kort dat het wijs is om met de ouders te overleggen wat de naam van dit kindje is. Dan verandert er nog iets meer in het beeld: de bewustwording, dit is mijn kind en het heeft een naam. Dat wil ik een volgende keer bespreken met ouders die door zo een situatie heengaan.

Téo van der Weele