Eindeloos huilen?

 EEN VRIEND van me belde op met het volgende verhaal: Johan was kort daarvoor in de gemeente gekomen via een opvangcentrum. Hij was verslaafd. Er was veel kapot gegaan in zijn leven. Twee keer was hij getrouwd. Er waren kinderen uit beide huwelijken. Ook in die gezinnen is het een chaos. Hij is blij met zijn nieuw gevonden geloof, maar de brokken van zijn verleden geven zo'n pijn. Hij schiet dan ook bij het minste of geringste vol. Dat duurt nu al maanden. Mijn vriend vroeg of ik suggesties had.

Vroeger was het allemaal duidelijk: mannen huilen niet. Toen kregen we de 'zachte' zestiger jaren, met alle nadruk op het emotionele leven van de man. Dat schijnt nu weer wat achterhaald te zijn, in het 'no nonsense tijdperk' van hard management. De media vertellen ons dat 'de vrouwen weer kerels willen zien.' De laatste jaren is er ook onder ons veel aandacht gekomen voor het verdrongen verdriet en motionele genezing.

Niet los kunnen komen van verdriet

Ik ontmoet mensen die niet los schijnen te kunnen komen van verdriet. Ze bouwen als het ware hun leven om die wonden heen. Altijd staan hun wonden centraal. Hoe gaan we bijbels om met verdriet? Van zowel Jezus als Paulus wordt verteld dat ze tranen kenden. Hoe je huilt en wanneer je huilt is een andere zaak. Er is een fijngevoeligheid die moet huilen om en kapotte wereld (Filip.1:9; Hand.20:19). Toch zijn er ook momenten dat je er feestelijk moet uitzien, ondanks je verdriet. Ook al huil je van binnen, je omgeving merkt er niets van, zie Matth.6:17.

Uit eigen ervaring weet ik hoe verdriet je naar beneden kan halen en alles donker en hopeloos kan maken. Je kunt daar tegenover ook alleen positieve gevoelens kiezen en je verdriet wegduwen. De keus voor verdrietige gevoelens zien we vaak in orthodoxe kringen, waar men wil blijven hangen aan een naar gevoel over de zonde. De keus voor blijde gevoelens vinden we vooral in de nieuwe charismatische gemeenten. De tekst 'de vreugde des Heren is uw kracht' kreeg weer nieuwe aandacht. Die keus is wel heel wat prettiger voor de omgeving dan verdriet! Toch waarschuwt Jezus dat blijdschap op zichzelf nog geen teken is dat alles in orde is met ons (Matth.12:20-21).

Blijdschap door de heilige Geest

Paulus beschrijft het Koninkrijk van God in positieve termen: 'Gerechtigheid, vrede en blijdschap door de heilige Geest' (Rom.14:17). Door de gevoeligheid voor gerechtigheid, kan er wel degelijk een woede zijn over onrecht. Omdat je de vrede van God kent, kan de onvrede in de wereld om je heen extra hard aankomen. Er is verdriet in deze wereld, maar daar blijven we niet in hangen.

Er is zoiets als 'voelen in stereo', het vermogen om dubbele emoties te hebben. Tegelijkertijd ben je blij om wie je bent, als kind van God, en je bent ook verdrietig, woedend of onrustig vanwege nare zaken om je heen. Johan moest leren te voelen in stereo. Hij kon kiezen welke gevoelens hij iets meer wilde versterken. Als zijn tranen teveel worden, als hij op verkeerde momenten huilt, kan hij denken aan vergeving. Hij kan God aanbidden, zich herinneren dat zijn naam staat in het Boek des Levens. God kan ook de wonden genezen van zijn twee ex-vrouwen en kinderen. Johan kan zijn ziel de opdracht geven: 'Loof de Heer mijn ziel en alles wat in mij is zijn heilige Naam' (Psalm 103:1). God geeft autoriteit aan zijn kinderen, ook over hun gevoelsleven (Joh.1:12; Hand.1:8). Dat is een proces dat tijd kost.

Dingen waar je geen schuld aan hebt

Er kan ook verdriet zijn over dingen waar je geen schuld aan hebt, over wat anderen je aandeden, of wat je gewoon overkwam. In heel wat pastorale gesprekken merk ik dat men na jaren nog geen raad weet met oud zeer en dit soms overschreeuwt door uitbundig God te prijzen. Er was ook een stil verdriet in ons gezin. Zes jaar voordat ik geboren werd, overleed mijn zusje als baby. Zo nu en dan had moeder het nogwel eens over 'zusje'. Ik werd me van dit gemis bewust toen moeder een ernstige vorm van rheuma kreeg, en veel pijn had. Ondanks dat moeder wonderlijk genezen werd van deze kwaal toen ik ingezegend werd voor zendingswerk, bleven die tranen om 'zusje'.

Er gebeurde tijdens mijn inzegening iets bijzonders met moeder. Ze gaf me, heel bewust, als een offer in de handen van God. Dat betekende in die tijd minstens vijf jaar weg naar het zendingsveld voordat je op verlof terugkwam. Ze liet me gaan uit liefde voor de Heer en de traan om 'zusje' verdween.

Johan heeft het nog steeds niet makkelijk. Hij heeft de gitaar weer gepakt en zingt aanbiddingsliederen in plaats van de melancholieke hippyliedjes van vroeger. Johan kan weer lachen, maar toch is daar zijn verdriet. In ieder geval weet hij: ik ben niet alleen, ook in dit verdriet is de Heer bij me.

Téo van der Weele