Lachend beter worden

In Amerika, het land van duizend en één therapieën, is weer een nieuw soort kliniek ontwikkeld. Men heeft ontdekt dat als je lacht er tal van chemische reacties zijn in je lichaam, die genezend zijn. Dus zijn er nu lachklinieken... Je vraagt je dan af wat voor mensen daar verplegend personeel zijn.

De kracht van de lach

Merkwaardig toch, dat we steeds weer vergeten, dat een blij hart zo gezond is (Spreuken 15:13). De massamedia dwingen ons om dagelijks naar een wereld van geweld te luisteren en te kijken. Vroeger had je nog regeringsleiders die daar hun werk van maakten. Nu heeft de gewone man meer informatie te verwerken dan vroegere staatslieden. Terwijl ik dit schrijf, is de Golfcrisis in volle gang. 'het zijn ernstige tijden waar we in leven....' Er waren altijd al oorlogen, alleen, we hoorden er vroeger minder van en niet zo snel. Ik pleit niet voor een politieke onverschilligheid, maar wel voor een balans. Ook in pastoraat is dat nodig. Dat merken vooral nieuwe oudsten of pastorale werkers. Je begint zo enthousiast, dan zie je steeds meer vragen om hulp. Je hoort de verhalen, je staat naast de ander in pijn. Voordat je het weet, draag je de zware lucht van problemen met je mee het gezin in. Met alle spanningen om je heen, is het nodig een eigen kleine beschutte wereld te scheppen, die gewoon is, waar je wel kunt lachen en waar vandaan je de lach mee kunt nemen. Met een genezende lach de wereld in.

Humor is een gave van God

Humor is een ook een gave van God. Humor heeft te maken met een verrassende kijk op het leven, de dingen net even iets anders zien dan iemand anders. Humor maakt het gewone ongewoon. We weten allemaal wel hoe sprekers humor gebruiken om 'de zaal mee te krijgen'. Soms is het gewoon manipulatie. Echte humor houdt haar spontaniteit, ook al weet je, dat je een grap gaat vertellen. Een humoristische kijk op een pastorale situatie kan ingrijpende gevolgen hebben. Ik ben me daarvan meer bewust geworden toen ik las over een psycholoog, die een 15-jarig meisje moest helpen. Ze was levensmoe. Haar probleem was een vrij grote spleet tussen twee voortanden. Ze werd er om uitgelachen op school. Omdat haar mond nog aan het groeien was, kon de tandarts nog niet veel doen. Hij hoorde het verhaal en vroeg haar om mee te werken aan een experiment: ze moest in de badkamer thuis, met zeep een cirkel maken op de spiegel. Dan haar mond vullen met water en via die spleet tussen haar tanden, proberen het centrum van de cirkel te raken! De opdracht: hoe veel keer mikken heb je nodig om 'in de roos te schieten'. De volgende week was ze terug. Lachend maakte ze een cirkel op de spiegel van de spreekkamer. Toen ze terugkwam met een mond vol water, spoot ze in één keer raak! Grinnikend vertelde ze hoe haar ouders en haar vriendinnen met verbazing hadden gekeken. Ze kon iets wat die anderen niet konden! Ze was ook niet meer levensmoe. . .

Een humoristische kijk doorbreekt vastgeroeste denkpatronen

Zelf had ik een soortgelijke ervaring toen na een dienst iemand op me afkwam, die via pastorale hulpverlening de brokstukken van haar leven steeds duidelijker voor ogen zag. Ze bleef achter voor gebed en vertrok. Tien minuten later was ze weer terug. 'Ik kan zo niet verder, ik kan zo niet naar huis, help me. . .' Het was intussen laat. Ik herhaalde zachtjes dezelfde kreet: 'Help Heer...'. Toen ontving ik een woord: 'Het Wilhelmus...'. Ik moest even mijn gezicht in de plooi houden.

Onmiddellijk begreep ik het antwoord. Ernstig draaide ik me om en keek haar aan: 'Ik heb een goed middel voor je. We gaan nog één keer bidden om Gods hulp, daarna ga je naar huis. Elke keer dat je het gevoel hebt: de lijm laat los, ga je het Wilhelmus zingen...'. Even keek ze me aan en klapte toen dubbel van het lachen. Ik vervolgde: 'Ja, Willem van Oranje had het ook niet makkelijk. Dat lied is in zware strijd geboren. Hij kwam er ook doorheen!' Luid lachend en hikkend liep ze weg. De volgende week hoorde ik, dat ze wel honderd keer het Wilhelmus had gezongen, maar dat ze door de strijd heen kwam.

Zelfspot als startpunt voor humor

Hoe kun je leren lachen? We gebruiken moppen over Hollanders of Belgen. De Noren lachen over de Zweden, de Zweden over de Denen. In dat soort humor is de ander simpel, gierig, gewiekst, dom. Zelfspot neemt niemand anders in het ootje, je hebt het gewoon over jezelf. Er zijn momenten dat ik gewoon voel alsof ik twee linkerhanden heb. Je kunt je dan ergeren en driftig proberen om het toch goed te doen, je kunt ook lachend om wat hulp vragen en gewoon zeggen hoe moeilijk je iets vindt.

Humor en Jezus

Ik heb de indruk dat onze theologie soms zo zwaar is, omdat we niet de glimlach zien in de ogen van Jezus. Hij was een vriendelijke man die ook humoristisch geweest moet zijn. Als je het Evangelie leest, klinkt het soms zó anders als je het leest met een lach in je oog. Genade is in het Hebreeuws nauw verbonden met de lach. Jezus was vol van genade. God lacht! 'Wettischheid' of legalisme is het tegenovergestelde van genade. Let eens op hoe weinig er gelachen wordt door wettische mensen.

Geloven met een zachte 'G'

Elke cultuur heeft zijn positieve kanten (naast de negatieve...). De cultuur van onze zuiderburen, de goedlachsheid, de minder starre houding over wat goed of niet goed is, kun je herkennen aan hun 'zachte G'. Ik bid dat dit ook een invloed heeft op het 'strenge' van onze meer Noordelijke volksaard!

Téo van der Weele