Twijfelen aan jezelf

"Ik krijg een beetje de zenuwen van de fouten
die ik kan maken in het pastoraat.
Hoe meer ik erover hoor en studeer,
hoe moeilijker het me lijkt om het goed te doen.
Ik kom de laatste tijd zoveel narigheid tegen.
Ik weet niet of ik er wel zo geschikt voorben."

Het citaat hierboven is van Bert. Hij sprak me aan tijdens de lunchpauze van een pastorale cursus. Door vrijwillige arbeidstijdverkorting kon hij meer tijd geven aan de kleine charismatische gemeente waarvan hij kortgeleden oudste werd. De kinderen waren het huis uit en Betsie, zijn vrouw, werkte weer halve dagen. Het leek wel alsof de gemeenteleden hadden zitten wachten op wat extra aandacht. Intussen begon er twijfel te groeien over de pastorale gaven van Bert. Vandaar dat hij besloot om meer tijd te geven aan studie over pastoraat.

Regelmatig kom ik van deze 'twijfelaars' tegen. De eerste jaren enthousiast anderen helpen liggen al ver achter hen. De vraag dringt zich aan hen op: "Hoe reageer ik op alles wat op me af komt en hoe houd ik het vol?" Ze twijfelen over de aanpak, het inzicht, hun bekwaamheid en over de eigen motivatie.

"Wie kennis vermeerdert..."

Bert kwam uit een niet-kerkelijk, maar sociaal meelevend milieu. Door een vriend op het werk ontmoette hij Jezus. Zo kwamen ze terecht in een charismatische gemeente. Nadat Bert een vriend meebracht naar de samenkomst en toen zelf met hem kon bidden, wist hij wat hij wilde: pastoraat! Van het één kwam het ander. Er werden afspraken gemaakt met bezoekers om nog eens wat door te praten. Juist omdat hij eigenlijk niet zo goed wist hoe je moeilijke vragen om hulp moest aanpakken, hield hij het maar op goed luisteren en dan bidden: "Heer, help, geef wijsheid, toon wat er gebeuren moet."
    
Aanbidding brengt weer orde in het verwarde denken.
Door Jezus centraal te stellen als dé Waarheid, keren rust en nuchterheid terug.
Als oudste werd hij zich nog meer bewust van zijn verantwoording en hij begon intensief te studeren over pastoraat. Hij miste de discussies en de mogelijkheden om vragen te stellen. Maar de woorden van Prediker bleken waar te zijn: "Wie kennis vermeerdert, vermeerdert smart". Door de studie ging hij meer begrijpen wat er in de hulpverlening fout kan gaan.

Aanbidding verlegt het accent

Deed Bert er dan verkeerd aan om te studeren? Natuurlijk niet! Met groeiend inzicht en fijngevoeligheid, door het ontwikkelen van gaven en talenten, kon hij beter op een Bijbelse, praktische manier helpen. Bert moest leren dat, hoe meer inzicht je krijgt in de gevolgen van de zondeval, hoe meer Jezus centraal moet staan in je persoonlijke leven. Aanbidding verlegt het accent van de problemen en de pijn naar Jezus.

Aanbidding, scheppingsgave

Aanbidding is een scheppingsgave, waardoor we het vermogen hebben om onze aandacht op één punt te concentreren. We kunnen kiezen hoe we die gave willen gebruiken.

In gedachten, gebed en lied, met je verstand en in tongen kun je God prijzen om het werk wat Hij heeft gedaan, wat Hij nog steeds doet en wat Hij nog zal doen. Door je aandacht op Jezus te richten, kun je de frustrerende werkelijkheid beter aan. Dan kun je meezingen: "Al zou de vijgenboom niet bloeien..... nochtans verheug ik me in de Heer" (Habakuk 3:18). Daarnaast is er een schepping die steeds weer aanleiding geeft tot aanbidding.

Herkennen

Bert moest leren om Gods werk ook te herkennen in de pijnlijke verhalen die hij in het pastoraat te horen kreeg. In één van zijn verslagen beschreef hij een incident, dat hem nog lang zal bijblijven: Een dienstplichtig militair kwam bij Bert in de gemeente. In een persoonlijk gesprek vertelde deze jongen met horten en stoten hoe zijn ouders uit de ouderlijke macht waren ontzet en de daarop volgende zwerftocht langs pleeggezinnen en kindertehuizen.

"Even werd ik misselijk over sommige details" schreef Bert, "maar, toen dacht ik aan de les over aanbidding in pastoraat. Heel bewust ging ik opletten om te zien wat Jezus in zijn leven had gedaan, hoe ik iets van God kon herkennen temidden van die puinhoop.

Na een poosje was ik oprecht verbaasd en zei: 'Kerel, dat je nog leeft! Dat je niet gek geworden bent. En in dit alles heb je ook nog Jezus gevonden....!' Op dat moment zag de militair zijn eigen betraande gezicht in de spiegel achter me. Dwars door de tranen heen barstte hij uit in een lachbui en zei: 'Nee, ik ben niet gek geworden, ondanks dat alles en ik heb je de helft nog niet verteld...!' Terwijl we zo samen stonden te hikken en snikken van het lachen, kwam Betsie met de koffie binnen. Je had haar gezicht moeten zien!"

Aanbidding tegen pastorale twijfels

Nog een reden voor pastorale twijfel is de confrontatie met doordringende vragen waarover jezelf niet of weinig hebt nagedacht. Bovendien zijn er personen die in een schijn-werkelijkheid leven. Het kan zijn dat ze een leugenachtige sfeer uitstralen waarmee je zelf wordt besmet. De vraag: 'Wat is er eigenlijk waar van wat ik zelf vertel', of de twijfels over basiswaarheden die eerst onwankelbaar leken, kunnen de pastorale werker wel eens overvallen. Die stormen zijn soms nodig (Hebreeën 12:26-28).

Téo van der Weele